Vergi idaresinden gelen her yazı “inceleme başladı” anlamına gelmez. Özellikle izaha davet yazıları ile vergi incelemesine ilişkin yazılar zaman zaman aynı süreç gibi değerlendirilmektedir. Oysa iki mekanizmanın hukuki zemini ve sonuçları farklıdır.
İzaha davet bir ön tespit mekanizmasıdır;
Vergi Usul Kanununun 370’inci maddesinde düzenlenen izaha davet, vergi incelemesine başlanılmadan veya takdir komisyonuna sevk edilmeden önce, verginin ziyaa uğradığına işaret eden emareler hakkında yapılan ön tespit üzerine mükelleften açıklama istenmesidir.
İzaha davette;
Henüz inceleme aşamasına geçilmeden ön tespitin neden oluştuğu açıklanabilir ve kayıtlarla ortaya konulabilir.
Vergi incelemesinde;
Yetkili inceleme elemanı defter, belge ve işlemleri mevzuat çerçevesinde inceler; süreç raporla sonuçlanabilir.
Genel bir dilekçe çoğu zaman yeterli olmaz;
Önce idarenin hangi veri veya karşılaştırmadan hareketle uyumsuzluk tespit ettiği anlaşılmalıdır. Bilanço-gelir tablosu uyumsuzluğu, e-belge verileri, banka hareketleri veya başka kurum verileri üzerinden yapılan tespitlerin her birinde farklı bir açıklama ve belge seti gerekebilir.
Muhasebe kayıtları cevabın merkezinde olmalıdır;
Yevmiye kayıtları, mizan, hesap ekstreleri, banka hareketleri, sözleşmeler ve ödeme belgeleri gerektiğinde birlikte değerlendirilmelidir. Amaç uzun bir savunma yazmak değil; ön tespitin neden oluştuğunu somut kayıtlarla açıklamaktır.
Süre yönetimi önemlidir;
İzaha davet ve inceleme süreçleri belirli sürelerle bağlıdır. Bu nedenle ilk kontrol edilmesi gereken husus tebliğ tarihi, yazının dayanağı ve mükelleften tam olarak ne talep edildiğidir.
Mevzuat notu: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.370 ve Gelir İdaresi Başkanlığı izaha davet düzenlemeleri.